Muzeum-Zamek w Łańcucie na 100-lecie odzyskania niepodległości

Muzeum-Zamek w Łańcucie na 100-lecie odzyskania niepodległości

Naczelnik państwa Marszałek Józef Piłsudski, Tygodnik Ilustrowany z 19II1921, własność Jerzy Buczkowski, fot. Maryna Szewczuk

Naczelnik państwa Marszałek Józef Piłsudski, Tygodnik Ilustrowany z 19 II 1921, własność Jerzy Buczkowski, fot. Maryna Szewczuk

„ Chodzi o to, aby kraj nasz zrozumiał, że wolność to nie jest kaprys.
Że wolność nie znaczy „ mnie wszystko wolno a drugiemu nic”,
Że wolność jeżeli ma dać siłę  musi jednoczyć, musi łączyć,
Musi rękę sąsiadom i przeciwnikom podawać,
Musi umieć godzić sprzeczności, a nie tylko przy swoim się upierać”

                                                                                    Józef Piłsudski

Po stu dwudziestu trzech latach niewoli w warunkach trudnych i  wyjątkowych odrodziło się Państwo Polskie, powracając  na mapę Europy.
Przyczyną tych trudności była zarówno sytuacja zewnętrzna naszej Ojczyzny, podział ziem polskich pomiędzy Prusy, Rosję i Austrię, jak również często my sami.
Próby walki zbrojnej o niepodległość, powstania narodowe z 1830, 1863 roku zakończone klęską nie były bez znaczenia dla społeczeństwa polskiego, jednak nigdy nie utraciło ono wiary w odzyskanie wolności.
W momencie wybuchu wielkiej wojny w 1914 Polacy nie byli przygotowani do walki, wcieleni do różnych armii, nosząc mundury państw zaborczych, stawali się dla samych siebie wrogami.
W ogromnym, krwawym zmaganiu narodów, w walce bezprawia ze sprawiedliwością nie brakowało polskich żołnierzy.
6 sierpnia 1914 roku wyrusza z Oleandrów pod Krakowem pierwsza Kampania Kadrowa, jest to ważny etap na drodze ku niepodległości, powstaje nowy typ żołnierza polskiego-legionisty. Legiony, prowadzona na szeroką skalę akcja dyplomatyczna, uczyniły z Polski ośrodek zainteresowań politycznych  i przekonały opinię europejską o konieczności odbudowania państwa polskiego.
W  1918 na gruzach mocarstw rozbiorowych, powstaje wolna Polska.
„Był to rok niezapomniany dla wszystkich Polaków, przeszedł do historii po wieczne czasy, bo wtedy spełniły się wszystkie marzenia tych, którzy walczyli o Polskę przez półtorej wieku, którzy ginęli z bronią w ręku na polach bitew na szubienicach, w więzieniach i mrozach Syberii. (…) że wskazywano na carską Rosję jako ciemiężcę polaków, nie widząc siebie. O powstaniach polskich wspominano z szacunkiem i uznaniem i gdy tu trafili, są tacy, którzy będąc w powstaniu znajdowali się  u nas w Galicji schronienie, byli podziwiani i szanowani. Głównym wrogiem w tych czasach dla społeczeństwa Galicyjskiego był moskal, nie widząc tych dwóch prusaka i austriaka, którzy też Polskę rozgrabili” jak pisze Jan Stryczek we „ Wspomnieniach z okresu odzyskania niepodległości Polski w 1918 r.”.
Przebywając w jednym z austriackich szpitali z przestrzeloną piersią odłamkiem granatu i po malarii nabytej we Włoszech koło portu Monfalcone,  zaprzyjaźnia się z serbskim jeńcem. Ten zdobywszy jego zaufanie opowiada mu, że monarchia austriacka się kończy i że wnet Serbia będzie wolna i Polska też powstanie.
W październiku 1918 sytuacja w Łańcucie staje się niezwykle nerwowa, dochodzą do miasta
głosy o rozpadzie monarchii austrowęgierskiej, z obozów powracają liczni jeńcy wojenni a także żołnierze dezerterzy, uciekinierzy z armii austriackiej.
1 listopada 1918 r. o klęsce Austriaków  i rozbrajaniu ich przez polskie organizacje zbrojne wieści przywożą do Łańcuta studenci z Krakowa oraz łącznicy Polskiej Organizacji Wojskowej. Był wśród nich Stanisław Kęskiewicz (1899- ? ) byłem jednym z pierwszych przybyłych do Łańcuta, którzy przywieźli mieszkańcom Łańcuta szczegółowe wiadomości o radosnych wydarzeniach poprzedniego dnia w Krakowie, wraz z legionistą Antoszem ( synem kierownika szkoły w Wysokiej Łańcuckiej) brałem udział w usuwaniu znienawidzonych przez nas Polaków godeł austriackich z budynków urzędów i innych instytucji rządowych. W tym samym dniu grupa tajnych członków POW i lokalnych patriotów, przejęła władzę w mieście od starosty i komendanta garnizonu wojskowego w Łańcucie.
Miasto udekorowano flagami narodowymi, w kościele dzwoniono we wszystkie dzwony, młodzież przypinała sobie orzełki na czapkach i marynarkach, robiono czapki maciejówki, śpiewano pieśni patriotyczne.
Już 2 listopada 1918 młodzież łańcucka pozrywała austriackie godła z gmachów i urzędów, zatapiając je w stawie browarnym.
3 listopada 1918 roku delegacja mieszczan łańcuckich zarządziła nowe wybory. Na zebraniu wybrano nowego burmistrza, został nim Jan Pelc ( 1856-1933), oraz zastępcę Jana Sałstowicza.
Asesorami zostali: Aleksander Bajer, Franciszek Kwiatek, Stefan Krumholc, Jan Sałstowicz, Ignacy Tejchman.
Z ramienia Polskiej Komisji Likwidacyjnej powstałej w Krakowie 27.X.1918 roku komisarzem likwidacyjnym na powiat został Józef Jachowicz, a jego zastępcą doktor Tadeusz Spis.

Chcąc uczcić tak ważne i wyjątkowe wydarzenie jak 100-lecie odzyskania niepodległości Muzeum-Zamek w Łańcucie  przygotowało w budynku dawnego Kasyna Urzędniczego wystawę upamiętniającą i opowiadającą o  tamtych czasach. Pamiątki, eksponaty, dokumenty, świadectwa, odznaczenia, fotografie, mundury, broń w sumie ponad czterysta obiektów zostało udostępnionych przez mieszkańców Łańcuta, powiatu łańcuckiego, łańcuckie szkoły oraz organizacje takie jak Związek Strzelecki „ Strzelec” im. Józefa Piłsudskiego w Rzeszowie, Związek Inwalidów Wojennych Oddział w Łańcucie czy  Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej. Sam sposób prezentacji nawiązuje do obchodów mających miejsce w latach 20. i 30. XX w. Pierwsza część wystawy to czasy po powstaniu styczniowym do wybuchu wielkiej wojny, druga obejmuje lata 1914-1918, zaś trzecia okres powojenny do roku 1938.
Zamiarem naszym jako organizatorów  było to aby w powstanie tej opowieści włączyła się społeczność lokalna, dzieląc się z nami swoimi rodzinnymi historiami, przypominając losy zwykłych ludzi, którym dzisiaj zawdzięczamy to co najważniejsze wolność.

Bożena Lauzer
Kustosz, Dział Edukacji Muzealnej
Muzeum-Zamek w Łańcucie
(przewodnicząca OZ NSZZ „Solidarność”)

W tekście wykorzystano wspomnienia Jana Stryczka, Stanisława Zakrzewskiego, Stanisława Kęskiewicza,  ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łańcucie

Pierścionek-zaręczynowy-podarowany-przez-Jacka-Kudłę-Marii-Milczanowskiej-ok.-1870-własność-Joanna-Kamińska-fot.-Maryna-Szewczuk

Pierścionek zaręczynowy podarowany przez Jacka Kudłę Marii Milczanowskiej, ok. 1870 r., własność Joanna Kamińska, fot. Maryna Szewczuk

 

Kobieta-w-kontusiku-z-rodziny-Szpunarów-XIX-w.-własność-Jerzy-Buczkowski-fot.Marek-Kosior

Kobieta w kontusiku z rodziny Szpunarów, XIX w., własność Jerzy Buczkowski, fot. Marek Kosior

 

Karta-pocztowa-ilustrowana-scena-z-Zosią-z-Pana-Tadeusza-1913-r.-własność-prywatna-fot.Maryna-Szewczuk

Karta pocztowa ilustrowana – scena z Zosią z Pana Tadeusza, 1913 r., własność prywatna, fot.Maryna Szewczuk

Szanowny czytelniku

Z dniem 25 maja 2018 r. rozpoczyna obowiązywanie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane popularnie jako „RODO”).  

Dajemy Państwu możliwość wyboru, czy i w jakim zakresie chcą korzystać z usług i udostępniać o sobie informacje. Co prawda nasz serwis jest dostępny bez konieczności podawania informacji o sobie, jednakże gdyby taki kwestia pojawiła się to wskazanie danych jest dobrowolną decyzją użytkownika. Użytkownik w każdej chwili może żądać ich usunięcia w całości lub części, kierując stosowaną korespondencję na adres: rzesz@solidarnosc.org.pl  lub tradycyjnie na adres Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” ul. Matuszczaka 14, 35-083 Rzeszów  

Korzystający z naszego serwisów internetowego pozostają Państwo anonimowi tak długo, aż sami nie zdecydują inaczej. Wynikające z ogólnych zasad połączeń realizowanych w Internecie informacje zawarte w logach systemowych (np. adres IP) są przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” wykorzystywane w celach technicznych, związanych z administracją naszymi serwerami. Poza tym adresy IP są wykorzystywane do zbierania ogólnych, statystycznych informacji demograficznych itp.  

Dane dotyczące użytkowników serwisu internetowego http://https://www.solidarnosc.rzeszow.org.pl// przetwarzane są przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” z siedzibą w Rzeszowie, ul. Matuszczaka 14, NIP 813-12-88-922 będący w odniesieniu do danych osobowych użytkowników administratorem danych osobowych.  

Kontakt z Inspektorem Ochrony Danych Osobowych jest możliwy pod adresem email: iod.rzesz@solidarnosc.org.pl lub telefonicznie: 513 168 307

Dane osobowe to, zgodnie z postanowieniami RODO, informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. W przypadku korzystania z naszego serwisu internetowego takimi danymi są np. adres e-mail, adres IP. Dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych na naszych stronach i urządzeniach, których używasz podczas korzystania z naszych usług.  

Dane osobowe użytkowników - jeżeli będą zbierane - traktowane będą jako wydzielona baza danych przechowywana na serwerze Regionu Rzeszowski NSZZ „Solidarność” w strefie bezpieczeństwa zapewniającej właściwą ochronę. Dostęp do bazy danych posiadają jedynie pracownicy, którzy posiadają stosowne upoważnienia do przetwarzania danych Jako administrator danych osobowych użytkowników wydawanego przez nas serwisu internetowego możemy w drodze umowy powierzać przetwarzanie tych danych innym podmiotom.  

Zbierane przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” dane osobowe użytkowników przetwarzamy w sposób zgodny z zakresem udzielonego przez użytkownika zezwolenia lub na podstawie innych ustawowych przesłanek legalizujących przetwarzanie danych (przede wszystkim w celu realizacji usług oraz w prawnie usprawiedliwionym celu - marketingu bezpośrednim naszych produktów lub usług), zgodnie z wymogami prawa polskiego, dlatego też podstawą i celem przetwarzania danych osobowych związane są niezbędność przetwarzania do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią. Ta podstawa przetwarzania danych dotyczy przypadków, gdy ich przetwarzanie jest uzasadnione z uwagi na nasze usprawiedliwione potrzeby, co obejmuje między innymi konieczność zapewnienia bezpieczeństwa usługi, dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług i dopasowania ich do potrzeb i wygody użytkowników jak również ewentualnego prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.  

Państwa dane, w ramach naszych usług, przetwarzane będą wyłącznie w przypadku posiadania przez nas lub inny podmiot przetwarzający dane jednej z dopuszczonych przez RODO podstaw prawnych i wyłącznie w celu dostosowanym do danej podstawy, zgodnie z opisem powyżej. Dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy – przez czas jej wykonywania, a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora – do czasu istnienia tego uzasadnionego interesu. Dane będą przetwarzane przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” i ewentualnie przez Zaufanych Partnerów, jeśli wyrazisz im zgodę, ale mogą być one również powierzone do przetwarzania innym podmiotom. W każdym takim przypadku przekazanie danych nie uprawnia ich odbiorcy do dowolnego korzystania z nich, a jedynie do korzystania w celach wyraźnie wskazanych przez nas. Przekazywanie danych ma miejsce na ogół w przypadku współpracy z podwykonawcą lub usługodawcą. W każdym przypadku przekazanie danych nie zwalnia przekazującego z odpowiedzialności za ich przetwarzanie. Dane mogą być też przekazywane organom publicznym, o ile upoważniają ich do tego obowiązujące przepisy i przedstawią odpowiednie żądanie, jednak nigdy w innym przypadku.  

Jak już wspomniano, na naszej stronie internetowej używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobnych służących do zbierania i przetwarzania danych osobowych oraz danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraz analizowania ruchu na naszych stronach. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. Twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz różne strony w Internecie. Znajdziesz tam także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, by ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.  

Macie Państwo prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzani danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego - Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.