 |
| R. Rzepecki |
|
Państwowa Inspekcja Pracy jest podległym sejmowi organem nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, instytucją o wieloletniej tradycji. Zakres jej działania, określony ustawą, obejmuje nadzór i kontrolę przestrzegania prawa pracy w odniesieniu do wszystkich podmiotów, na rzecz których świadczona jest praca.
Zadania ustawowe Państwowej Inspekcji Pracy
Przedmiot nadzoru i kontroli sprawowanej przez Państwową Inspekcję Pracy stanowi przestrzeganie przez pracodawców prawa pracy, w tym zwłaszcza:
- przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
- przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia i innych świadczeń, czasu pracy, urlopów, ochrony pracy kobiet, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych.
Ponadto do zakresu działania PIP należą m.in.:
- opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu prawa pracy, a także inicjowanie prac legislacyjnych w tej dziedzinie;
- analizowanie przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
- ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika;
- wnoszenie powództwa, a za zgodą zainteresowanej osoby uczestniczenie w postępowaniu przed sądem pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy.
Podczas kontroli inspektorzy pracy współpracują z organizacjami związkowymi danego zakładu pracy i działającą na jego terenie społeczną inspekcją pracy.
Rozpatrywanie skarg
i udzielanie porad
Jednym z bardzo cennych źródeł rozpoznawania stanu praworządności w stosunkach pracy na terenie całego kraju są skargi i wnioski pracowników, a także różnych instytucji - przede wszystkim związków zawodowych. W ostatnich latach do organów PIP wpływało ich ponad 50 tys. rocznie. Najliczniejszą grupę stanowią skargi dotyczące wynagrodzeń oraz niezgodnego z przepisami rozwiązywania umów o pracę, a także świadectw pracy. Skarżącymi byli najczęściej pracownicy małych zakładów oraz jednostek gospodarczych postawionych w stan likwidacji.
Najważniejsze uprawnienia organów PIP
Organami Państwowej Inspekcji Pracy są: inspektor pracy, okręgowy inspektor pracy oraz Główny Inspektor Pracy.
Inspektor pracy ma prawo przeprowadzenia o każdej porze dnia i nocy, bez uprzedzenia, kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, a w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy, we wszystkich podmiotach, na rzecz których świadczona jest praca przez osoby fizyczne. W razie stwierdzenia naruszenia przepisów inspektor pracy jest uprawniony skierować nakaz (decyzję administracyjną):
- usunięcia stwierdzonych uchybień, gdy naruszenie dotyczy przepisów bhp;
- natychmiastowego wstrzymania robót lub skierowania pracowników do innych prac, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia osób wykonujących pracę;
- sprzeciwu wobec uruchomienia wybudowanego lub przebudowanego zakładu pracy, jeżeli dopuszczenie do eksploatacji mogłoby spowodować bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia osób zatrudnionych;
- wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi.
Inne nieprawidłowości inspektor pracy reguluje poprzez wystąpienie. Za wykroczenie przeciwko prawom pracownika inspektor pracy ma prawo ukarać sprawcę mandatem lub wystąpić do sądu z wnioskiem o jego ukaranie.
Okręgowy inspektor pracy może wydać nakaz zaprzestania działalności przez zakład pracy lub jego część, jeżeli stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża trwale życiu lub zdrowiu pracowników i nie da się go zlikwidować poprzez podjęcie innych środków prawnych przewidzianych dla inspektora pracy.
Rafał Rzepecki
|
