Również u małych przedsiębiorców

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji wprowadziła instytucję rady pracowników. Jest to wynik dostosowywania naszego prawa do wymogów unijnych. Ustawodawca istotnie obniżył próg umożliwiający tworzenie rady. Dotychczas przepisy wymagały zatrudniania co najmniej 100 pracowników, a od 24 marca 2008 r. ustawę stosuje się również do pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników.

Sposób powołania rady pracowników:

· Jeżeli w przedsiębiorstwie działa tylko jedna reprezentatywna organizacja związkowa, to wówczas w jej gestii jest wskazanie członków rady, jej powołanie i powiadomienie o tym fakcie pracodawcy.
· Jeżeli w przedsiębiorstwie działa więcej reprezentatywnych organizacji, powinny one zawrzeć stosowne porozumienie, w którym określą zasady i tryb wyboru rady. W przypadku, gdyby nie udało im się dojść do konsensusu, w ciągu 30 dni od dnia rozpoczęcia rozmów, powinny poinformować o tym fakcie pracodawcę. Wtedy to pracodawca, we współpracy z organizacjami związkowymi, przeprowadzi wybory do rady.
· W przedsiębiorstwach, w których nie działają reprezentatywne organizacje związkowe, wybory organizuje pracodawca. Kandydatów do rady wskazują pracownicy. Jednak, aby kandydatura była wiążąca dany pracownik musi uzyskać poparcie co najmniej 10 pracowników (jeżeli przedsiębiorstwo zatrudnia do 100 pracowników) lub 20 pracowników (jeżeli zatrudnienie wynosi więcej niż 100 osób). Na pracodawcy spoczywa obowiązek poinformowania pracowników o możliwości utworzenia rady. Należy jednak podkreślić, iż będzie on zobowiązany do zorganizowania wyborów tylko wtedy, gdy co najmniej 10 procent pracowników pisemnie wyrazi wolę powołania rady.

Informowanie i konsultacje
Rada pracowników w swoim założeniu ma umożliwić pracownikom pośrednie uczestniczenie w funkcjonowaniu zakładu pracy. Ustawodawca nakłada na pracodawcę obowiązek informowania i prowadzenia dialogu z przedstawicielami załogi pracowniczej.
Informowanie dotyczy przede wszystkim przekazywania przez pracodawcę danych dotyczących sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa. Uzyskane informacje mają umożliwić radzie zapoznanie się i zbadanie zagadnień istotnych dla pracowników, jak również merytorycznego przygotowania się do konsultacji.
Przez konsultowanie należy rozumieć wymianę poglądów oraz podjęcie dialogu między pracodawcą a radą pracowników.

Podsumowanie
Ustawodawca stworzył kolejną możliwość reprezentacji pracowników. Docenić należy  możliwość dostępu do danych o sytuacji ekonomicznej pracodawcy. Istotnym mankamentem ustawy jest natomiast brak po stronie pracodawcy obowiązku w zakresie spełnienia postulatów, bądź propozycji składanych przez radę w trakcie konsultacji. Ogranicza to bowiem zakres działania rady jedynie do sygnalizowania pewnych zagadnień, jednak bez możliwości wywierania realnego nacisku na pracodawcę. Należy jednak mieć nadzieję, iż dokonywany przez Trójstronną Komisję do Spraw Społeczno–Gospodarczych przegląd stosowania ustawy, spowoduje wyeliminowanie przez rząd jej mankamentów.

Rafał Rzepecki