W 156 rocznicę Powstania Styczniowego

W 156 rocznicę Powstania Styczniowego

5650

Młodzież z Zespołu Szkół im. J.Kochanowskiego z Łańcuta, archiwum Starostwo Powiatowe w Łańcucie, 2013 r.

5652

Młodzież z Zespołu Szkół im. J.Kochanowskiego z Łańcuta, archiwum Starostwo Powiatowe w Łańcucie, 2013 r.

Dzisiaj, podobnie jak w poprzednich latach  postanowiliśmy upamiętnić rocznicę wybuchu powstania styczniowego, które mimo klęski przyczyniło się do wewnętrznego umocnienia Polaków i stanowiło moment zwrotny w tworzeniu nowoczesnego narodu.
Przemierzając alejami łańcuckiego cmentarza, słysząc skrzypiący śnieg  pod butami, odwiedzamy groby powstańcze.
Wśród nich:
Ignacy Kajetan Jacewicz herbu Sulima, urodzony się  w Trokach na Litwie 8 I 1845 roku, rodzice jego Wiktor Jacewicz i Zuzanna z Naniewiczów byli dzierżawcami  wsi Jelszczyzna, Ołona, Markowszczyzna w powiecie trockim. Ignacy w wieku 18 lat jako uczeń gimnazjum wileńskiego wstąpił do 4 oddziału powstańczego w Markowszczyznie, w Puszczy Rudnickiej nad rzeką Mereczanką. Dowódcą  jego był porucznik Jan Skarżyński. Jeszcze w czasie formowania oddział wojskowy został otoczony i rozbity przez Kozaków w potyczce pod Rudziszkami 21 VI 1863r. W walce poległ nie tylko sam dowódca, ale i dwudziestu dwóch powstańców towarzyszy. Jacewiczowi udało się  przeżyć atak, po którym wraz
Z przyjacielem Janem Wysockim  przedostał się do Puszczy Białowieskiej. W pobliżu miejscowości Miedniki Królewskie, zastępca dowódcy 4 oddziału Józef Śniadecki zorganizował nowy oddział powstańczy, który brał udział w walkach pod Ostrołęką 15 VII 1863 r. Niestety na skutek zdrady został on później  rozbity.
Po upadku powstania rodziny jego uczestników były prześladowane przez władze, majątek Jacewiczów został skonfiskowany a jego nowym właścicielem został  rosyjski pułkownik Jakubowski, sam Ignacy był poszukiwany przez policję carską.
Po klęsce powstania Ignacy Jacewicz przedostał się do Galicji, początkowo zamieszkał we Lwowie, skąd  po jakimś czasie przeniósł się do Horyńca, następnie Rzeszowa, by ostatecznie osiąść w roku 1890 w Łańcucie, skąd pochodziła jego żona Olimpia Rylska herbu Ostoja, córka powstańca listopadowego, którą poślubił w 1883 r.. Zmarł w Łańcucie w 1906 r.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918, chcąc uhonorować bohaterów, władze polskie poszukiwały grobów powstańców. W roku 1927 za sprawą  krewnego rodziny Jacewiczów Antoniego Niedzińskiego delegacja 1 Pułku Piechoty Legionów oraz 14 Pułku Ułanów odnalazła grób Jana Skarżyńskiego i 22 powstańców. Na mogile widniał jeszcze kawałek krzyża oraz tabliczka z nazwiskami poległych porośnięta mchem. W pobliżu natrafiono na niezwykłe znalezisko: karabin, kosę, parę pistoletów, które przekazano do Muzeum w Wilnie. Grób uporządkowano, a uroczystość dopełniona została odprawieniem mszy za dusze poległych powstańców.
Zesłaniec – Marcin Szulc de Szulcer  urodzony w Mołoszkowie 8X1842 roku, 21-letni podporucznik powstania styczniowego. Podczas walk na Ukrainie pod Koszowatą 10V1863 zostaje wzięty do niewoli i osadzony w Twierdzy Kijowskiej. Następnie skazany na osiedlenie na Syberii, zostaje zesłany do guberni krasnojarskiej, skąd  powrócił w 1869 r.
W Łańcucie osiadł po ukończeniu kursu aptekarskiego i rozpoczął praktykę.
Angażował się bardzo aktywnie w życie społeczne i kulturalne miasteczka. Przez krótki okres pełnił nawet funkcję burmistrza.
Był  współzałożycielem i pierwszym prezesem Stowarzyszenia Łańcuckich Mieszczan „Gwiazda”, a także założycielem  Galicyjskiego Banku Ziemskiego 1905, którego celem było administrowanie gruntami, budynkami, dostarczanie kredytów na cele przemysłowe, wydawanie pożyczek hipotecznych. Pełnił w nim funkcje zarządcze wraz z Bolesławem Żardeckim, dr Janem Rozwadowskim i innymi.
W roku 1930 jako podporucznik weteran został odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami ustanowionym przez  Prezydenta RP z dnia 29 października 1930 roku  dla tych, którzy walczyli z bronią w ręku o niepodległość ojczyzny przed wojną światową, lub poza szeregami armii, względnie walką tą kierowali /art.3 Dekretu /MP 260/1930.
Marcin Szulc de Szulcer zmarł w Łańcucie 21 IX 1933 roku.
Czeladnik szewski – Michał Piórek urodzony w 1836 roku w Łańcucie. Do powstania przystąpił mając 27 lat, walczył jako szeregowiec pod dowództwem pułkownika Marcina Borelowskiego pseudonim Lelewel,  który już za życia okrył się legendą. Pierwotne miejsce koncentracji oddziału Lelewela znajdowało się w Medyce, był to majątek Heleny i Mieczysława Pawlikowskich, którzy wspominają odział powstańczy składających się z chłopów i rzemieślników . Michał Piórek brał udział w jednej z największych i zwycięskich  bitew stoczonych przez oddziały powstańcze pod Panasówką ( 3IX 1863r.) W czasie potyczki został ranny kulą w prawą nogę. Po powstaniu powrócił do Łańcuta gdzie pracował w zarządzie miejskim, zmarł 1 października 1910 roku.
Żołnierz Langiewicza -Teofil Fleszar urodził się w Łańcucie w 1842 roku. Do oddziałów powstańczych wstąpił mając 21 lat. Walczył jako szeregowiec pod dowództwem generała  Mariana Langiewicza w jednej z największych bitew  pod Małogoszczem, która rozegrała się 24 II 1863. Generał Marian Langiewicz połączył swoje siły z oddziałem idącym z Mazowsza. Siły powstańcze liczyły 2500 żołnierzy, bitwę stoczono z przeważającymi siłami rosyjskimi. Dzięki sprawnemu dowodzeniu powstańcom udało się wydostać z okrążenia, w potyczce poległo 300 powstańców, Polacy stracili 2 armaty.
Teofil Fleszar walczył także pod  Chrobrzem 17 III 1863 oraz w jednej ze zwycięskich potyczek dla Polaków pod Staszowem 9 IV 1863.
Przed zaciągnięciem się w szeregi powstańcze pracował w Łańcucie jako pomocnik fabryczny,  później po powrocie za czasów Alfreda II Potockiego był operatorem-kontrolerem w łańcuckiej gorzelni – osobą która czuwała bezpośrednio nad produkcją, by z czasem zostać jej dyrektorem co potwierdza napis na jego mogile. Dbając o interes gorzelni bardzo często zwracał się do Zarządu Ordynacji  z różnymi sprawami na przykład  dotyczącymi  remontów, napraw urządzeń wykorzystywanych w fabryce.  Zmarł 1901 roku i został pochowany na miejscowym cmentarzu.
Pamięć o powstaniu styczniowym to przede wszystkim pamięć o wymiarze człowieczeństwa.

Fotografia przedstawia Ignacego Jacewicza z żoną Olimpią ze zbiorów Renaty Kunysz

Fotografia przedstawia Ignacego Jacewicza z żoną Olimpią ze zbiorów Renaty Kunysz

Krzyż Niepodległości z Mieczami – polskie wojskowe odznaczenie państwowe okresu międzywojennego, ustanowione rozporządzeniem Prezydenta RP z 29 X 1930 roku.
21 stycznia 1933 roku w 70 rocznicę Powstania Styczniowego dokonano jedynego symbolicznego przekazania Krzyża Niepodległości z Mieczami „ poległym zmarłym powstańcom 1863 roku jako symbol ich zasług w walce o niepodległość Polski , dekorując Krzyż Traugutta na stokach Cytadeli Warszawskiej. Przed obchodami, odznaczenie zostało przyznane 365 weteranów, po uroczystościach 1933 żyło ich jeszcze 258, a przed wybuchem II wojny światowej  tylko 52.

Wspomnienia Miłosławy Markowskiej z Gruińskich z 1993 roku zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łańcucie
Wspomnienia Jadwigi Bieniasz ze zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej
Pamiętniki Powstania Styczniowego-w 50 rocznicę wypadków Józefa Białyni-Chołodeckiego

Bożena Lauzer
Kustosz
Przewodnicząca KZ NSZZ Solidarność
przy Muzeum-Zamek w Łańcucie

Szanowny czytelniku

Z dniem 25 maja 2018 r. rozpoczyna obowiązywanie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane popularnie jako „RODO”).  

Dajemy Państwu możliwość wyboru, czy i w jakim zakresie chcą korzystać z usług i udostępniać o sobie informacje. Co prawda nasz serwis jest dostępny bez konieczności podawania informacji o sobie, jednakże gdyby taki kwestia pojawiła się to wskazanie danych jest dobrowolną decyzją użytkownika. Użytkownik w każdej chwili może żądać ich usunięcia w całości lub części, kierując stosowaną korespondencję na adres: rzesz@solidarnosc.org.pl  lub tradycyjnie na adres Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” ul. Matuszczaka 14, 35-083 Rzeszów  

Korzystający z naszego serwisów internetowego pozostają Państwo anonimowi tak długo, aż sami nie zdecydują inaczej. Wynikające z ogólnych zasad połączeń realizowanych w Internecie informacje zawarte w logach systemowych (np. adres IP) są przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” wykorzystywane w celach technicznych, związanych z administracją naszymi serwerami. Poza tym adresy IP są wykorzystywane do zbierania ogólnych, statystycznych informacji demograficznych itp.  

Dane dotyczące użytkowników serwisu internetowego http://http://www.solidarnosc.rzeszow.org.pl// przetwarzane są przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” z siedzibą w Rzeszowie, ul. Matuszczaka 14, NIP 813-12-88-922 będący w odniesieniu do danych osobowych użytkowników administratorem danych osobowych.  

Kontakt z Inspektorem Ochrony Danych Osobowych jest możliwy pod adresem email: iod.rzesz@solidarnosc.org.pl lub telefonicznie: 513 168 307

Dane osobowe to, zgodnie z postanowieniami RODO, informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. W przypadku korzystania z naszego serwisu internetowego takimi danymi są np. adres e-mail, adres IP. Dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych na naszych stronach i urządzeniach, których używasz podczas korzystania z naszych usług.  

Dane osobowe użytkowników - jeżeli będą zbierane - traktowane będą jako wydzielona baza danych przechowywana na serwerze Regionu Rzeszowski NSZZ „Solidarność” w strefie bezpieczeństwa zapewniającej właściwą ochronę. Dostęp do bazy danych posiadają jedynie pracownicy, którzy posiadają stosowne upoważnienia do przetwarzania danych Jako administrator danych osobowych użytkowników wydawanego przez nas serwisu internetowego możemy w drodze umowy powierzać przetwarzanie tych danych innym podmiotom.  

Zbierane przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” dane osobowe użytkowników przetwarzamy w sposób zgodny z zakresem udzielonego przez użytkownika zezwolenia lub na podstawie innych ustawowych przesłanek legalizujących przetwarzanie danych (przede wszystkim w celu realizacji usług oraz w prawnie usprawiedliwionym celu - marketingu bezpośrednim naszych produktów lub usług), zgodnie z wymogami prawa polskiego, dlatego też podstawą i celem przetwarzania danych osobowych związane są niezbędność przetwarzania do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią. Ta podstawa przetwarzania danych dotyczy przypadków, gdy ich przetwarzanie jest uzasadnione z uwagi na nasze usprawiedliwione potrzeby, co obejmuje między innymi konieczność zapewnienia bezpieczeństwa usługi, dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług i dopasowania ich do potrzeb i wygody użytkowników jak również ewentualnego prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.  

Państwa dane, w ramach naszych usług, przetwarzane będą wyłącznie w przypadku posiadania przez nas lub inny podmiot przetwarzający dane jednej z dopuszczonych przez RODO podstaw prawnych i wyłącznie w celu dostosowanym do danej podstawy, zgodnie z opisem powyżej. Dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy – przez czas jej wykonywania, a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora – do czasu istnienia tego uzasadnionego interesu. Dane będą przetwarzane przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” i ewentualnie przez Zaufanych Partnerów, jeśli wyrazisz im zgodę, ale mogą być one również powierzone do przetwarzania innym podmiotom. W każdym takim przypadku przekazanie danych nie uprawnia ich odbiorcy do dowolnego korzystania z nich, a jedynie do korzystania w celach wyraźnie wskazanych przez nas. Przekazywanie danych ma miejsce na ogół w przypadku współpracy z podwykonawcą lub usługodawcą. W każdym przypadku przekazanie danych nie zwalnia przekazującego z odpowiedzialności za ich przetwarzanie. Dane mogą być też przekazywane organom publicznym, o ile upoważniają ich do tego obowiązujące przepisy i przedstawią odpowiednie żądanie, jednak nigdy w innym przypadku.  

Jak już wspomniano, na naszej stronie internetowej używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobnych służących do zbierania i przetwarzania danych osobowych oraz danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraz analizowania ruchu na naszych stronach. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. Twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz różne strony w Internecie. Znajdziesz tam także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, by ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.  

Macie Państwo prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzani danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego - Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.