Powiedzieliśmy komunistom NIE!

Powiedzieliśmy komunistom NIE!

wybory-05

Wybory kontraktowe z 4 czerwca 1989 roku – pomimo wszystko wielki sukces wyborczy „Solidarności”

Rezultatem prowadzonych od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 roku obrad okrągłego stołu była m.in. zgoda władz PRL na przeprowadzenie 4 czerwca 1989 roku wyborów parlamentarnych, w których o 35 procent miejsc w Sejmie i o 100 procent miejsc w Senacie (mającym być dopiero utworzonym) mogli się ubiegać kandydaci niezależni, czyli nie wyznaczeni przez komunistów. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu, poświęceniu i pracy działaczy „Solidarności” (do 17 kwietnia oficjalnie nielegalnej) wspierani przez nich kandydaci zdobyli wszystkie możliwe miejsca w Sejmie i 99 procent w Senacie.

Wynik wyborów z 4 czerwca 1989 roku był dla wszystkich wielkim zaskoczeniem. Strona solidarnościowo-opozycyjna nie liczyła na tak wspaniałe zwycięstwo, a strona partyjno-rządowa na tak druzgocącą porażkę. Dwa miejsca w Senacie, czyli tyle o ile mogli się ubiegać kandydaci z województwa rzeszowskiego, objęli Józef Ślisz, na którego oddano 81,31 procent głosów i Bolesław Fleszar, wybrany 79,37 procentem głosów. Z listy „S” do Sejmu wybrano Adama Matuszczaka (zdobył 81,29 procent głosów) i Stanisław Padykuła (86,24 procent głosów). Natomiast żaden kandydat koalicji rządowej z terenu województwa rzeszowskiego nie uzyskał nawet 50 procent głosów i tym samym nie został wybrany w pierwszej turze wyborów. Klęska komunistów była tym dotkliwsza, że w całym kraju mandaty poselskie udało się uzyskać jedynie 2 spośród 35 kandydatów strony rządowej umieszczonych na tzw. liście krajowej, choć komuniści, będąc pewni zwycięstwa wyborczego, umieścili na niej członków najwyższych władz partyjnych i państwowych, m.in.: Mieczysława Rakowskiego, Czesława Kiszczaka i Floriana Siwickiego.
Celem uzupełnienia składu Sejmu zarządzono (zgodnie z ordynacją wyborczą) na 18 czerwca drugą turę wyborów. Komuniści złamali przy tym w sposób ewidentny ordynację wyborczą, gdyż ta nie przewidywała w ogóle możliwości wystawienia kolejnej listy krajowej, a tym bardziej z nazwiskami nowych kandydatów, a nie tych, którzy uczestniczyli w pierwszej turze wyborów, nie uzyskując w niej 50 procent głosów. Pomimo uzasadnionych wątpliwości, czy w zaistniałej sytuacji należy w ogóle brać udział w drugiej turze wyborów, znaczna część członków i sympatyków „S” wzięła w niej udział, by zgodnie z sugestią rzeszowskiej Regionalnej Komisji Wykonawczej „S”, skreślić tych kandydatów, na wyborze których najbardziej zależało komunistom. Dzięki temu 18 czerwca z list PZPR, ZSL i SD wybrani zostali jedynie kandydaci, z którymi łączono złudne nadzieje, że są przychylnie nastawieni do „S” (Aleksander Bentkowski z ZSL, Jan Świtka z SD oraz Leszek Czerwiński i Kazimierz Woźniak z PZPR).
Euforię, jaka zapanowała wśród członków „S” po wygranych wyborach studziły nieco informacje dochodzące z Chin, gdzie w Pekinie, w dniu 4 czerwca, czyli tym samym, w którym w Polsce kandydaci „S” odnieśli sukces wyborczy, komuniści dokonali masakry uczestników pokojowej demonstracji – zabijając co najmniej kilka tysięcy osób. Stąd też, niektórzy członkowie „S” wyrażali obawy, czy polscy komuniści, chcąc nadal utrzymać pełnię władzy w kraju, nie zdecydują się czasem na  zastosowanie „chińskiego rozwiązania”. Obawy te nie były w tamtym czasie całkiem bezpodstawne, biorąc pod uwagę to, że nadal działały komunistyczne służby specjalne, a co więcej dochodziły sygnały, że podczas prywatnych rozmów funkcjonariusze tych służb odgrażali się, że zachowali swoją broń służbową i jeśli zajdzie taka potrzeba nie zawahają się jej użyć przeciwko ludziom „S”. Dziś wiemy także, że ostatnią listę osób przewidzianych do internowania na wypadek wprowadzenia stanu wojennego SB sporządziła 13 czerwca 1989 roku (czy 9 dni po wyborach kontraktowych), umieszczając na niej m.in. 18 działaczy „S” z regionu rzeszowskiego. Warto także przypomnieć, że 11 lipca 1989 roku (ponad miesiąc po wyborach!) SB zamordowała ks. Sylwestra Zycha.
Pomimo wspomnianych wyżej obaw, wśród członków „S” przeważały zdecydowanie nastoje optymizmu. Jednakże nie cała opozycja niepodległościowa akceptowała porozumienia „okrągłego stołu”, a niektóre jej odłamy uznawały je wręcz za zdradę interesów Polski. Zaś działacze „Solidarności Walczącej” nie tylko nie włączyli się w kampanię wyborczą kandydatów opozycji, ale nawet wzywali do bojkotu wyborów.
Pierwsze dwa miesiące po wyborach kontraktowych przypominały w znacznej mierze pierwszy okres legalnej działalności „S” (pomiędzy wrześniem 1980 i grudniem 1981 roku). Działały wprawdzie nadal wszystkie instytucje PRL, w tym organy represji, ale ludzie znowu przestali się bać. Oficjalnie działała cenzura, ale z tygodnia na tydzień stawała się coraz mniej represyjna, a co najważniejsze zupełnie niezależnie od niej znów otwarcie zaczęło wydawać i rozprowadzać liczne publikacje niezależne. Przez pewien czas część ludzi „S” starała się kontynuować tradycje ukształtowane w okresie stanu wojennego. W rzeszowskim kościele farnym każdego 13 dnia miesiąca nadal odprawiane były msze w intencji Ojczyzny, a po ich zakończeniu spotykano się pod krzyżem misyjnym, jednak na spotkania te przychodziło z każdym kolejnym miesiącem coraz mniej osób. Zdarzało się przy tym, że podczas spotkań pod krzyżem dochodziło do gorszących incydentów, w tym do kłótni i przepychanek pomiędzy działaczami i sympatykami w pełni legalnego już Związku „S” i starającymi się nadal działać w konspiracji członkami „Solidarności Walczącej”.
Jednakże niewątpliwy wielki sukces strony solidarnościowo-opozycyjnej miał także pewne negatywne skutki. W nowym Sejmie posłowie Komitetu Obywatelskiego „S” stanowili mniejszość, a przy tym nie wszyscy z nich byli bezpośrednio związani z NSZZ „S”. Ludzie ci, traktowali Związek „S” czysto instrumentalnie, gdyż idee „S” były im najzupełniej obce (czego dotychczas nie ujawniali). Nie czując zaś więzi emocjonalnej z ludźmi „S”, niekiedy jawnie nimi pogardzali, zwłaszcza będących robotnikami. Stąd też, niedługo po wyborach niektórzy z niedawnych solidarnościowców ujawnili swój negatywny, a czasami wręcz wrogi, stosunek do związków zawodowych, domagając się jednocześnie od struktur „S” dalszego udzielania im poparcia. Co więcej, jak się później okazało, byli wśród nich tajni współpracownicy komunistycznych służb specjalnych.
Innym negatywnym zjawiskiem było to, że bardzo wielu ludzi, po niewątpliwym sukcesie wyborczym Komitetu Obywatelskiego „S”, zaczęło utożsamiać NSZZ „S” z nową siłą wszechwładnie rządzącą krajem, która (jak dotychczas PZRP) jest odpowiedzialna za wszystko, co się w kraju dzieje, a działaczy związkowych uważać za jej nowych funkcjonariuszy, którzy są w stanie załatwić dosłownie każdą sprawę. Efektem tego było, że do członków rzeszowskiej RKW zaczęli przychodzić różni ludzie z prośbami dotyczącymi: przydzielenia im mieszkania, załatwienia ich dzieciom dobrze płatnej pracy, a nawet domagając się wygrania procesu sądowego z nie lubianym sąsiadem. A gdy tłumaczono im, że należy się z tym zwrócić do właściwych instancji, czuli się niekiedy bardzo zawiedzeni.

Jerzy Klus

Szanowny czytelniku

Z dniem 25 maja 2018 r. rozpoczyna obowiązywanie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane popularnie jako „RODO”).  

Dajemy Państwu możliwość wyboru, czy i w jakim zakresie chcą korzystać z usług i udostępniać o sobie informacje. Co prawda nasz serwis jest dostępny bez konieczności podawania informacji o sobie, jednakże gdyby taki kwestia pojawiła się to wskazanie danych jest dobrowolną decyzją użytkownika. Użytkownik w każdej chwili może żądać ich usunięcia w całości lub części, kierując stosowaną korespondencję na adres: rzesz@solidarnosc.org.pl  lub tradycyjnie na adres Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” ul. Matuszczaka 14, 35-083 Rzeszów  

Korzystający z naszego serwisów internetowego pozostają Państwo anonimowi tak długo, aż sami nie zdecydują inaczej. Wynikające z ogólnych zasad połączeń realizowanych w Internecie informacje zawarte w logach systemowych (np. adres IP) są przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” wykorzystywane w celach technicznych, związanych z administracją naszymi serwerami. Poza tym adresy IP są wykorzystywane do zbierania ogólnych, statystycznych informacji demograficznych itp.  

Dane dotyczące użytkowników serwisu internetowego http://http://www.solidarnosc.rzeszow.org.pl// przetwarzane są przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” z siedzibą w Rzeszowie, ul. Matuszczaka 14, NIP 813-12-88-922 będący w odniesieniu do danych osobowych użytkowników administratorem danych osobowych.  

Kontakt z Inspektorem Ochrony Danych Osobowych jest możliwy pod adresem email: iod.rzesz@solidarnosc.org.pl lub telefonicznie: 513 168 307

Dane osobowe to, zgodnie z postanowieniami RODO, informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. W przypadku korzystania z naszego serwisu internetowego takimi danymi są np. adres e-mail, adres IP. Dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych na naszych stronach i urządzeniach, których używasz podczas korzystania z naszych usług.  

Dane osobowe użytkowników - jeżeli będą zbierane - traktowane będą jako wydzielona baza danych przechowywana na serwerze Regionu Rzeszowski NSZZ „Solidarność” w strefie bezpieczeństwa zapewniającej właściwą ochronę. Dostęp do bazy danych posiadają jedynie pracownicy, którzy posiadają stosowne upoważnienia do przetwarzania danych Jako administrator danych osobowych użytkowników wydawanego przez nas serwisu internetowego możemy w drodze umowy powierzać przetwarzanie tych danych innym podmiotom.  

Zbierane przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” dane osobowe użytkowników przetwarzamy w sposób zgodny z zakresem udzielonego przez użytkownika zezwolenia lub na podstawie innych ustawowych przesłanek legalizujących przetwarzanie danych (przede wszystkim w celu realizacji usług oraz w prawnie usprawiedliwionym celu - marketingu bezpośrednim naszych produktów lub usług), zgodnie z wymogami prawa polskiego, dlatego też podstawą i celem przetwarzania danych osobowych związane są niezbędność przetwarzania do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią. Ta podstawa przetwarzania danych dotyczy przypadków, gdy ich przetwarzanie jest uzasadnione z uwagi na nasze usprawiedliwione potrzeby, co obejmuje między innymi konieczność zapewnienia bezpieczeństwa usługi, dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług i dopasowania ich do potrzeb i wygody użytkowników jak również ewentualnego prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.  

Państwa dane, w ramach naszych usług, przetwarzane będą wyłącznie w przypadku posiadania przez nas lub inny podmiot przetwarzający dane jednej z dopuszczonych przez RODO podstaw prawnych i wyłącznie w celu dostosowanym do danej podstawy, zgodnie z opisem powyżej. Dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania – czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy – przez czas jej wykonywania, a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora – do czasu istnienia tego uzasadnionego interesu. Dane będą przetwarzane przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” i ewentualnie przez Zaufanych Partnerów, jeśli wyrazisz im zgodę, ale mogą być one również powierzone do przetwarzania innym podmiotom. W każdym takim przypadku przekazanie danych nie uprawnia ich odbiorcy do dowolnego korzystania z nich, a jedynie do korzystania w celach wyraźnie wskazanych przez nas. Przekazywanie danych ma miejsce na ogół w przypadku współpracy z podwykonawcą lub usługodawcą. W każdym przypadku przekazanie danych nie zwalnia przekazującego z odpowiedzialności za ich przetwarzanie. Dane mogą być też przekazywane organom publicznym, o ile upoważniają ich do tego obowiązujące przepisy i przedstawią odpowiednie żądanie, jednak nigdy w innym przypadku.  

Jak już wspomniano, na naszej stronie internetowej używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobnych służących do zbierania i przetwarzania danych osobowych oraz danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraz analizowania ruchu na naszych stronach. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. Twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz różne strony w Internecie. Znajdziesz tam także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, by ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.  

Macie Państwo prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzani danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego - Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.